Twee Goudse Glazen uitgelicht: het Koningsglas en het Bevrijdingsraam

Het Koningsglas en het Nationaal Bevrijdingsraam: twee aanknopingspunten voor een bezoek aan de Sint-Janskerk in Gouda. Samen laten ze zien hoe machtige schenkers en de Nederlandse geschiedenis een plek kregen in gebrandschilderd glas.

De Sint-Jan telt 72 Goudse Glazen. De meeste dateren uit de periode 1555–1603, maar de verzameling bevat ook veel later werk.

Het Koningsglas van Filips II

De Sint-Jan noemt het Koningsglas van Filips II van Spanje. Volgens de beschrijving van de Goudse Glazen door Grijsopreis schonken Filips II en Mary Tudor dit raam aan de kerk. Het bezoekersblog beschrijft een raam van twintig meter hoog met onder meer de inwijding van de tempel door Salomo en het Laatste Avondmaal. Let bij het bekijken dus op deze twee verschillende Bijbelse taferelen binnen hetzelfde raam.

Zulke schenkingen waren geen uitzondering. Volgens de Canon van Nederland werden de ramen doorgaans in opdracht van geestelijken gemaakt of door adellijke personen geschonken.

Het Nationaal Bevrijdingsraam uit 1947

Niet alle ramen vertellen een Bijbels verhaal. Het Nationaal Bevrijdingsraam werd in 1947 geplaatst ter herdenking van de bevrijding van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Grijsopreis beschrijft onder meer een opstijgende duif en een wapperende Nederlandse vlag. Dat zijn twee herkenningspunten om in de voorstelling te zoeken.

De geschiedenis achter het bewaarde glas

De meeste ramen stammen uit de periode 1555–1603. Onder de makers waren Dirck en Wouter Crabeth, die volgens de Canon samen ongeveer twintig ramen maakten. De hele verzameling aan deze twee broers toeschrijven zou dus te ver gaan.

Dat zoveel glas bewaard bleef, heeft ook met bescherming te maken. Volgens de Canon spaarde het optreden van het stadsbestuur de ramen tijdens de Beeldenstorm van 1566. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden ze uit de kerk gehaald en veilig opgeslagen uit vrees voor bombardementen.

Je bezoek voorbereiden en de originele ontwerptekeningen

De Sint-Jan staat aan Achter de Kerk 2, ongeveer tien minuten lopen vanaf station Gouda. Controleer vóór je bezoek de actuele openingstijden en toegangsvoorwaarden op de website van de Sint-Jan.

Ook de oorspronkelijke ontwerptekeningen, de zogenoemde cartons, zijn bewaard.

Foto: Nederlandsche Drukkerij, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons