Oud en modern glas in de Goudse Sint-Jan

De 72 gebrandschilderde ramen van de Sint-Janskerk in Gouda vertellen verschillende soorten verhalen. Bijbelse voorstellingen staan naast herinneringen aan historische gebeurtenissen en verwijzingen naar schenkers. Ook stammen ze niet allemaal uit dezelfde tijd: naast het bewaard gebleven zestiende-eeuwse glas zijn er moderne toevoegingen, zoals het Nationaal Bevrijdingsraam en het Erasmusraam.

Het Koningsglas van Filips II

Het Koningsglas is verbonden aan Filips II van Spanje. De website van de Sint-Jan noemt het expliciet als het Koningsglas van deze vorst.

Bevrijding en gewetensvrijheid in modern glas

Volgens Grijsopreis werd het Nationaal Bevrijdingsraam in 1947 geplaatst ter herinnering aan de bevrijding van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Tot de herkenbare onderdelen behoren een duif en een Nederlandse vlag. Het onderwerp verschilt daarmee van de Bijbelse verhalen in de oudere ramen: hier krijgt een gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis een plaats in de kerk.

Die oorlogsgeschiedenis raakt ook de oudere glazen zelf. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de Goudse Glazen uit de kerk gehaald en op veilige plekken opgeslagen om ze tegen mogelijke bombardementen te beschermen. Het Bevrijdingsraam kwam dus tot stand na een periode waarin het historische glas juist uit voorzorg was weggenomen.

Het Erasmusraam is een veel latere toevoeging: het werd in 2016 geplaatst en heeft als thema ‘Vrijheid van het Geweten’.

Ontwerptekeningen op ware grootte

Achter de uitgewerkte voorstellingen schuilt bovendien een ontwerp op ware grootte. Zulke levensgrote ontwerptekeningen heten cartons; sommige zijn wel 22 meter hoog. De meeste worden in de kerkkluis bewaard. Hun formaat maakt duidelijk op welke schaal de voorstellingen voor de hoge kerkramen werden voorbereid.

Illustratieve foto. Foto: Ludvig14, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons